Co verán chegan as noites longas, a calor e tamén os insectos. Algúns son benvidos, outros non tanto, mais todos forman parte da paisaxe galega nesta época do ano.
Se che interesa coñecer os animais que nos rodean, este artigo é para ti. O galego, coma sempre, ten diversos nomes para cada un deles.
Abella
O insecto polinizador por excelencia. Sen as abellas non habería froitas nin flores, xa que son responsables da polinización dunha parte moi importante dos cultivos do mundo. Unha abella obreira pode visitar ata 1.500 flores nun só día.
Este verán, se fas unha ruta polo Courel ou polos Ancares, é probable que te atopes cunha alvariza, tamén chamada abellariza ou cortín. Trátase dunha construción tradicional, xeralmente de muro circular, onde se gardan as colmeas. Son parte do patrimonio etnográfico galego e un testemuño vivo da relación histórica de Galicia coa apicultura.
Abellón
En galego, o nome abellón emprégase para designar tres insectos diferentes, segundo o contexto e a zona.
Por unha banda, pode referirse ao macho da abella, tamén coñecido como abáboro ou abázcaro. Este insecto non ten aguillón e vive na colmea ata que remata a tempada de reprodución.
Por outra banda, tamén recibe o nome de abellón o insecto grande e ruidoso semellante á abella que vive en pequenas comunidades, coñecido igualmente como abesouro. O seu zunido forte adoita delatalo antes mesmo de que se vexa.
Finalmente, abellón pode designar a avespa xigante (Vespa crabro), caracterizada pola cabeza alongada e a cor ferruxenta. Este insecto tamén recibe os nomes de abáboro, abázcaro ou tártago.
Avespa
De corpo máis esvelto que a abella e abdome amarelo con raias negras, a avespa pode picar varias veces seguidas, mentres que a abella perde o aguillón na primeira picadela.
Tamén se admiten as variantes avéspora ou nespra.
Avelaíña
De corpo arredondado e piloso, esta bolboreta nocturna voa rápido e é atraída polas luces artificiais. Tamén se chama matacandís ou velairiña.
Na tradición popular galega atribúenselle propiedades máxicas. Ver unha avelaíña ou que se pouse na fiestra é sinal de que trae boas novas. Pero moito ollo! Matala trae consigo a mala sorte.
Bolboreta
Un dos insectos máis recoñecibles do verán cos seus dous pares de ás de cores vistosas e o seu voo pausado de flor en flor. Aliméntase do néctar usando un aparello bucal en forma de trompa. En galego tamén se pode chamar papoia, choruma ou paxarela.
Cabalo do demo
De ollos enormes e abdome fino e longo, o cabalo ou cabaliño do demo é un depredador eficaz que caza outros insectos ao voo con gran precisión. Pode ver case 360 graos ao seu redor grazas aos seus ollos compostos por unhas 30 000 facetas.
Mosca
Insecto omnipresente no verán galego. As moscas son atraídas pola calor e pola comida, e poden transportar bacterias nas patas.
Mosquito
De patas longas e trompa fina, son as femias as que chuchan o sangue, necesario para a maduración dos ovos. En galego tamén se chaman cínfano ou cínife.
Vagalume
Un dos insectos máis fermosos das noites de verán galegas. O vagalume emite luz a través do abdome mediante unha reacción química chamada bioluminiscencia. Os machos voan emitindo escintileos para atraeren as femias, que responden desde o chan.
É o insecto con máis nomes en galego: bicho do lume, lucecú, coco de luz, meiga, vella, vella do caldo, vella dos valados, vella facendo as papas, vella facendo o caldo, vella sen dentes, velliña da cea, verme canteiro, verme carpinteiro, verme da luz ou verme de luz. Tanta riqueza léxica di moito do lugar especial que este insecto ocupa no imaxinario popular galego.
