A fala de Valdeorras, como a de tantas outras comarcas galegas, agocha un tesouro de palabras únicas, cheas de historia, matices e identidade. E agora, todo ese patrimonio léxico está a ser recollido no Dicionario da fala valdeorresa, impulsado pola Fundación Florencio Delgado Gurriarán.
O obxectivo é claro: recuperar, conservar e estudar o léxico propio de Valdeorras, un territorio onde a lingua galega mantén expresións vivas que cómpre documentar antes de que se perdan.
Dicionario da fala valdeorresa
O máis interesante deste proxecto é que non se fai dende un despacho, senón dende a rúa. A Fundación Florencio Delgado Gurriarán está a desenvolver un proceso participativo e de mediación cultural, no cal a propia veciñanza é a protagonista.
Para iso, organízanse obradoiros en centros educativos, reunións coa veciñanza e traballos de campo para recoller palabras, ditos e expresións características da fala valdeorresa. Cada achega é revisada pola Comisión de Lingua para garantir o seu valor e autenticidade.
Algunhas palabras da fala valdeorresa
No dicionario xa se poden encontrar máis de 200 palabras. Algunhas delas son as seguintes:
- Breque → recheo das empanadas.
- Chincar → facer barullo ou falar para molestar.
- Choupín → cogomelo comestible con sombreiro escamoso e anel móbil.
- Cirrichar → o son que fai a urina ao mexar.
- Espoltrado → deitado sen ganas, con galbana.
- Escalamouchar → romper algo de mala maneira.
Tamén recolle refráns e ditos populares que amosan o enxeño e a sabedoría da zona:
- Choupín choupiñeiro, onde está o teu compañeiro?
- Nébora na Creta, merda na cesta.
- Van as nubes para Viana, asoma nena á ventana. Van as nubes para o Cebreiro, colle a capa e o sombreiro.
Accede aquí ao Dicionario da fala valdeorresa.
