Moitas veces, cando aprendemos a escribir en galego, comezan a xurdir dúbidas como esta: se en galego dicimos quilómetro, con “q”, por que a abreviatura segue a ser km e non qm?
A resposta está na historia da linguaxe científica e nas convencións internacionais. Non é un erro do galego nin unha castelanización, senón unha norma do sistema métrico que se mantén igual en todas as linguas, con independencia de como se pronuncien ou escriban os nomes das unidades.
O sistema internacional de unidades (SI)
O quilómetro forma parte do Sistema Internacional de Unidades (SI), un conxunto de normas internacionais adoptadas por case todos os países do mundo para unificar as medidas. Este sistema establece tanto os nomes como as abreviaturas oficiais das unidades e esas abreviaturas non dependen da lingua.
Segundo o SI, o prefixo quilo- (do grego khílioi, ‘mil’) redúcese sempre a “k” e a unidade metro redúcese a “m”. A combinación dos dous dá lugar a km, que é a abreviatura recoñecida internacionalmente para quilómetro, kilómetro, kilometre, chilometro ou calquera outra variante que exista noutras linguas.
O galego adopta a forma “quilómetro”, pero mantén “km”
En galego, igual que en portugués, a forma correcta é quilómetro, con “q”. Isto débese a que, ao adaptarmos a palabra desde o grego, seguimos as regras ortográficas propias do galego: o grupo qu emprégase para representar o son [k] antes de e ou i, evitando o uso innecesario do k, que é alleo ao sistema ortográfico tradicional da lingua.
Porén, cando se trata da abreviatura, o que usamos non é unha adaptación ortográfica, senón unha símbolo internacional, regulado por normas científicas. É por iso que, aínda que en galego escribimos quilómetro, debemos seguir empregando km, igual que se fai en inglés, alemán, francés ou italiano.
Está mal escribir “qm”?
Si, escribir qm como abreviatura de quilómetro é incorrecto. Non se axusta ás normas do Sistema Internacional de Unidades e pode xerar confusión. Non é unha opción válida nin en galego nin en ningunha outra lingua recoñecida. A forma km é universal, oficial e obrigatoria en calquera contexto técnico, científico ou administrativo.
Outros exemplos que seguen a mesma lóxica
quilogramo → kg
quilovatio → kW
quilómetro por hora → km/h
Como ves, o símbolo mantense sempre igual, independentemente da forma en que se escriba a palabra completa na túa lingua.
